อาชีพเลขานุการ

คำนี้แปลเป็นภาษาไทยคือ คำว่า  เลขานุการ หรือจาก Thai-English: NECTEC's Lexitron-2 Dictionary  ใช้คำแปลว่า  เลขานุการิณี คือ เลขานุการที่เป็นผู้หญิง  สังเกตคำนี้ให้ดีจะพบว่า

คำว่า เลขานุการ คนส่วนใหญ่จะตีความหมายว่า จะต้องเป็นเพศหญิง งานนี้สุภาพสตรีเท่านั้นที่จะคู่ควร โดยเฉพาะงานที่ต้องเผชิญหน้ากับสถานการณ์ต่าง ๆ เป็นด่านแรกให้กับเจ้านาย  ดังที่ ก่อนหน้านี้ คนที่จะเป็นทำหน้าที่เป็นช่างยนต์ ทหาร ตำรวจ ต้องเป็นชาย  คำนี้จึงถูกตีความเหมารวมเป็นเรื่องเพศไป  ดังนั้น ชายที่จะเรียนหรือทำงานหน้าที่นี้  ยังถูกมองอีกว่า ต้องเป็นเพศอื่นไป ซึ่งไม่ใช่หญิงหรือชาย แต่มีน้ำหนักไปทางหญิงอีก 

ตำแหน่งเลขานุการ อย่างที่เกริ่นไว้ตอนแรก หากทำงานที่เป็นผู้รองรับทุกอย่าง (ในงาน) ทั้งเจ้านายและคนที่เกี่ยวข้องหรือคนจากภายนอก  จะเรียกชื่อเราว่า เลขานุการ และส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ในทำนองเดียวกันหากตำแหน่งงานที่ทำงานในลักษณะงานที่ใกล้เคียงกันแต่มีอำนาจหน้าที่ในการตัดสินใจและเป็นผู้กำหนดนโยบายระดับที่สูงขึ้นมา ตำแหน่งนี้จะมีชื่อใหม่ในภาษาไทยว่า  เลขาธิการ และเมื่อมีอำนาจเป็นเจ้าคนนายคน กลับกลายเป็นว่า  ตำแหน่งเหล่านี้จะเป็นเพศชาย  ให้สังเกตผู้ดำรงตำแหน่ง เลขาธิการของสำนักต่างๆ ของไทยและต่างประเทศ อาทิ เลขาธิการสหประชาชาติ   วันนี้ยังไม่ใช่โอกาสของคุณผู้หญิง แต่วันข้างหน้าไม่น่าจะไกลเกินเอื้อมที่เราจะเห็นตำแหน่งนี้จะเปิดให้กับผู้หญิงมากขึ้น เช่นเดียวกันกับ ผู้ว่าราชการหญิง อธิบดีหญิง กำนันหญิง

งานของเลขานุการ  เป็นงานที่เกี่ยวกับเอกสาร ตัวอักษร จึงไม่น่าแปลกใจที่หากค้นหา keyword คำว่า  secretary  ก็จะมีอาชีพดังเช่น  clerk (เสมียน)  file clerk (พนักงานเก็บเอกสาร) stenographer (พนักงานจดชวเลข) shorthand typist (พนักงานพิมพ์ดีด-ชวเลข) จากความหมายในพจนานุกรมให้ความหมายว่า ผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับหนังสือตามที่ผู้ใหญ่สั่ง  (อย่าแปลกใจ! ตำแหน่งนี้ไม่มีโอกาสเป็นนาย)  งานจะเกี่ยวข้องกับวงจรชีวิตเอกสาร (records cycle) ทั้งหมดเริ่มตั้งแต่ การผลิตเอกสาร  ใช้ประโยชน์  การเก็บ  การเรียกใช้  การกำหนดสภาพจนถึงการทำลาย

คำว่า  secretary  มีอักษรย่อ (abbreviate)  ที่บ้านเราไม่ค่อยนิยมใช้ ซึ่งถูกบัญญัติไว้เช่นเดียวกันกับคำว่า  Co.Ltd, Org.  คำนั้นคือ  sec. secty. และ sec’y. คำเหล่านี้น่าจะเกิดพร้อมกับคำอื่น ๆ ในยุคที่มีงานสำนักงาน (office)(ผู้เขียน) ปัจจุบัน คำเหล่านี้ไม่แน่ใจว่า คนที่มีอาชีพเลขานุการหรือเรียนมาทางเลขานุการ จะได้เห็นหรือได้ยินผ่านหูอีกหรือไม่  เอาเป็นว่า มีคำนี้อยู่ในสารบบคำย่อ (abbreviate) ก็แล้วกัน

จากคำย่อ sec. secty. และ sec’y.  ที่พ้องเสียงกับคำว่า sex, sexy  คงไม่แปลกใจอีกว่า  ผู้ที่มีอาชีพเลขานุการ ก็ยังถูกเหมารวมว่า จะต้องเป็นผู้หญิง สวยและเซ็กซี่  เป็นการมองที่ภาพลักษณ์  ซึ่งงานในอาชีพนี้จะต้องใช้ความสามารถล้วน ๆ ทั้งแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าและการปรับตัวสถานการณ์ต่าง ๆ แต่ภาพลักษณ์กลับไปเป็นจุดเด่นของอาชีพเราแทน 

เคยสังเกตการวางแป้นพิมพ์ คำว่า secretary   จะพบว่า  การวางแป้นพิมพ์แบบสัมผัส (ไม่ใช่จิ้มดีด) จะใช้แป้นซ้ายเกือบทั้งหมด ยกเว้นตัวสุดท้ายคือ y  งานที่เกี่ยวข้องกับสมองซีกซ้ายไม่ว่า จะเป็น การรับรู้ด้านภาษา การเขียน การแสดงออกทางด้านการพูด การมีสติควบคุมตัวเอง การจัดหมวดหมู่ การคิดคำนวณ การจัดลำดับ ความระมัดระวัง เป็นคุณสมบัติที่เลขานุการจะต้องมี  ขณะที่ซีกขวา ด้านศิลป อารมณ์ขัน สร้างสรรค์ ค่อนข้างจำกัดกับตำแหน่งนี้เช่นกัน 

amanuensis  ออกเสียงว่า  อะแมนนูเอน’ ซิส   เป็นอีกคำหนึ่งของภาษาอังกฤษ ที่มีความหมายเช่นเดียวกันกับคำว่า  secretary  ดีที่ว่า คำนี้ไม่ติดปากคนส่วนใหญ่ ไม่งั้น เป็นเรื่องอีกแน่ ๆ ที่ว่า ชื่อก็อ่านยาก ทำงานก็ไม่ค่อยมีคนเห็นผลงาน เป็นพวกที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของคนอื่น จะเข้าสู่อาชีพเลขานุการต้องยอมรับความจริงในข้อนี้ให้ได้  

คำที่จะมาแทนที่ secretary ตอนนี้ คือคำว่า  executive assistant  โดยเฉพาะสำนักงานที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นพื้นฐานในการติดต่อสื่อสาร หากใครที่ได้ดูภาพยนตร์เรื่อง The Devil Wears Prada  หรือซีรีส์  Ugly Betty  ซึ่งนำเสนอชีวิตการทำงานของเลขานุการได้เป็นอย่างดี   ก็คงจะคุ้นกับศัพท์คำนี้ ที่มีอยู่ตลอดเรื่องหรือเกือบทุกตอนของซีรีส์ ยังไม่นับศัพท์ที่มาใหม่สุด ๆ อีกเช่นคำว่า Virtual Assistant  ที่สามารถทำงานเช่นเดียวกับเลขานุการทุกอย่าง เนื่องจากความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยีที่เข้ามาแทนที่ ทั้งการติดต่อสื่อสารและการรับส่งข้อมูลชื่อนี้จึงโผล่ขึ้นมาเป็นศัพท์ใหม่สำหรับคนที่ทำงานในสำนักงาน ดังนั้น เมื่อถึงเวลาที่ของใหม่มา (In) ของเก่าก็ต้องถอย (Out) ออกไป เพื่อให้เข้ากับยุคสมัยในที่สุด เหมือนกับชื่อตำแหน่งต่าง ๆ ที่คนในยุคนี้ไม่คุ้นหูนั้นเอง

 เอกสารอ้างอิง :
 1.  พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542.
 2.  Thai-English: NECTEC's Lexitron-2 Dictionary (28 พฤศจิกายน  2551)
 3.  http://dictionary2.classic.reference.com/writing/styleguide/organizational.html (28 พฤศจิกายน 2551)
 4.  virtual office aid,  http://www.virtualofficeaid.com/whatisava.html ,   (28 พฤศจิกายน 2551)
 5.  dictionary.com,  http://dictionary.reference.com/browse/amanuensis (28 พฤศจิกายน 2551)
 6.  The Ollla Dictionary,  http://www.ollla.com/ (28 พฤศจิกายน  2551)
 7.  ศูนย์การเรียนคณิตศาสตร์,  http://www.mc41.com/database/brain01.htm (28 พฤศจิกายน  2551)